Öne çıkanlar
- Çalışan temsilcisi sayısı, 6331 sayılı Kanunun 20. maddesine göre 2-50 çalışanda 1'den başlar ve 2.001 ve üzeri çalışanda 6'ya çıkar.
- Yetkili sendika yoksa temsilci, en az yedi gün süreli aday ilanının ardından çalışanların yarısından bir fazlasının katıldığı gizli oylamayla seçilir.
- Aday çıkmazsa işveren, nitelikleri taşıyan çalışanlar arasından dengeli dağılım gözeterek atama yapar.
- Seçim sonuçları beş yıl geçerlidir ve ayrılan temsilcinin yerine en fazla oyu alan sıradaki aday atanır.
- Seçim tutanağı ile oy kullananların imzalı listesi bir sonraki seçime kadar işyerinde saklanır.
Çalışan temsilcisi sayısı, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 20. maddesine göre çalışan sayısıyla belirlenir: 2-50 çalışana 1, 51-100 çalışana 2, 101-500 çalışana 3, 501-1.000 çalışana 4, 1.001-2.000 çalışana 5, 2.001 ve üzeri çalışana 6 temsilci. Yetkili sendika yoksa temsilciler gizli oyla seçilir, seçim yapılamazsa işveren atar. Birden fazla temsilci varsa aralarından bir baş temsilci seçilir.
Çalışan temsilcisi sayısı kaç olmalı?
Çalışan temsilcisi sayısı, işyerindeki çalışan sayısına göre 1 ile 6 arasında değişir. Altı kademeli tablo 6331 sayılı Kanunun 20. maddesinde yer alır ve İş Sağlığı ve Güvenliği ile İlgili Çalışan Temsilcisinin Nitelikleri ve Seçilme Usul ve Esaslarına İlişkin Tebliğin 7. maddesinde aynen tekrarlanır. Tebliğ, 29.08.2013 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.
| Çalışan sayısı | Temsilci sayısı | Baş temsilci | Örnek işyeri |
|---|---|---|---|
| 2-50 | 1 | Gerekmez | 35 çalışanlı mobilya atölyesi |
| 51-100 | 2 | Seçilir | 80 çalışanlı şehir oteli |
| 101-500 | 3 | Seçilir | 180 çalışanlı ambalaj fabrikası |
| 501-1.000 | 4 | Seçilir | 650 çalışanlı konfeksiyon fabrikası |
| 1.001-2.000 | 5 | Seçilir | 1.400 çalışanlı otomotiv yan sanayi tesisi |
| 2.001 ve üzeri | 6 | Seçilir | 2.500 çalışanlı tersane |
İşveren ayrıca bölümlerdeki riskleri ve çalışan sayılarını gözeterek temsilcilerin dengeli dağılmasına özen göstermelidir (md. 20/1). Üç vardiyalı 180 kişilik bir ambalaj fabrikasında üç temsilcinin de gündüz vardiyasından çıkması, gece vardiyasının risklerini izleyecek kimse bırakmaz. Aday ilanında hangi bölüm ve vardiyalardan aday beklediğinizi belirtin.
Birden fazla temsilci varsa baş temsilci, temsilcilerin kendi aralarında yapacağı seçimle belirlenir (md. 20/2). Oylar eşit çıkarsa kura çekilir (Tebliğ md. 8/7).
Çalışan temsilcisinin görevleri ve hakları nelerdir?
Çalışan temsilcisi, Kanunun 3. maddesindeki tanıma göre iş sağlığı ve güvenliği çalışmalarına katılma, bu çalışmaları izleme, tedbir alınmasını isteme ve teklifte bulunma konularında çalışanları temsil eder. 20. madde ona, tehlike kaynağının yok edilmesi veya riskin azaltılması için işverene öneride bulunma ve gerekli tedbirleri isteme hakkı tanır.
- Bilgi ve görüş: İşveren; risk değerlendirmesi, ölçüm, teknik kontrol, kayıt, rapor ve teftiş bilgilerine temsilcinin ulaşmasını sağlar (md. 16/2-c). İSG profesyonellerinin görevlendirilmesi, alınacak tedbirler ve eğitimin planlanması gibi konularda temsilcinin görüşü önceden alınır (md. 18/2).
- Risk değerlendirmesi ekibi: İSG Risk Değerlendirmesi Yönetmeliğinin 6. maddesine göre çalışan temsilcileri ekibin üyesidir. Risk değerlendirmesinin adımlarını ayrı bir yazıda anlattık.
- Bildirimlerin muhatabı: Çalışanlar ciddi ve yakın tehlikeyi işverene veya çalışan temsilcisine derhal bildirir (md. 19/2-c). Acil ve hayati tehlike içeren eksikliklerde işveren tedbir almazsa iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi durumu Bakanlığa ve yetkili sendika temsilcisine, sendika yoksa çalışan temsilcisine bildirir (md. 8/2).
- Koruma: Görevini yürüttüğü için temsilcinin hakları kısıtlanamaz ve işveren görev için gerekli imkânları sağlar (md. 20/4). Önlemler yetersiz kaldığında veya teftiş sırasında yetkili makama başvurması da hak kısıtlamasına gerekçe olamaz (md. 18/3).
- Gizlilik: Temsilci, görevi gereği öğrendiği mesleki sırları ve çalışanlara ait özel bilgileri gizli tutar (Tebliğ md. 9/3).
Temsilci görevlendirmeyen veya temsilciye gerekli imkânları sağlamayan işverene Kanunun 26. maddesinin (ı) bendi uyarınca idari para cezası uygulanır. Tutar her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır (5326 sayılı Kanun md. 17/7).
Kimler çalışan temsilcisi olabilir?
Tebliğin 6. maddesine göre aday; işyerinin tam süreli daimi çalışanı olmalı, en az 3 yıllık iş deneyimine sahip bulunmalı ve en az ortaokul düzeyinde öğrenim görmüş olmalıdır. Bu nitelikleri taşıyan çalışanın aday olması engellenemez (md. 5/3). Bazı şartlar ise aşağıdaki durumlarda uygulanmaz.
| Şart | Aranmadığı durum |
|---|---|
| Tam süreli daimi çalışan olmak | Belirli süreli veya geçici işler |
| En az 3 yıllık iş deneyimi | Belirli süreli veya geçici işler ile bu deneyime sahip çalışan veya aday bulunmaması |
| En az ortaokul düzeyinde öğrenim | Çalışanlar veya adaylar arasında yeterli öğrenim düzeyinde kimsenin bulunmaması |
Çalışan temsilcisi seçimi adım adım nasıl yapılır?
Çalışan temsilcisi seçimini işveren yürütür: en az yedi gün süreli aday başvuru ilanı yapar, adayların niteliklerini kontrol eder, seçim görevlilerini belirler ve çalışanların en az yarısından bir fazlasının katıldığı gizli oylamayı yaptırır. En çok oyu alan adaylar temsilci olur; sonuç tutanağa bağlanır ve işyerinde ilan edilir.
- 1Sayıyı ve sendika durumunu belirleyin. Güncel çalışan sayısına göre temsilci sayısını bulun. Yetkili sendika varsa sendika temsilcileri çalışan temsilcisi olur ve aşağıdaki seçim usulü uygulanmaz.
- 2Aday başvurusunu ilan edin. Başvuru için en az yedi gün süre tanıyan ilanı işyerinde duyurun (md. 5/2). Tebliğ bir seçmenin kaç aday işaretleyeceğini düzenlemediği için bu usulü ilanda açıkça yazın.
- 3Adayları kontrol edin. Aday sayısı zorunlu temsilci sayısının üç katını geçemez; üç temsilci seçecek bir fabrikada en fazla dokuz aday yarışabilir. Başvuru fazlaysa işveren; öğrenim durumu, işyerindeki deneyim süresi ve yaşa göre belirlediği aday listesini başvuru süresi bittikten sonra en geç üç gün içinde ilan eder (md. 5/5).
- 4Oylamayı hazırlayın. Yeterli sayıda seçim görevlisi atayın (md. 5/4); sandık, oy pusulası, kapalı oy verme alanı ve oy kullananların imzalayacağı listeyi hazırlayın.
- 5Gizli oylamayı yapın. Seçime çalışanların en az yarısından bir fazlası katılmalıdır; 180 çalışanlı bir işyerinde bu sayı 91'dir. Vardiyalı işyerlerinde oylama tüm vardiyaların oy kullanabileceği şekilde düzenlenir (md. 8/1).
- 6Sonucu belirleyin. En fazla oy alan aday veya adaylar temsilci olur. Oylar eşitse işveren; öğrenim durumu, işyerindeki deneyim süresi ve benzeri ölçütlere göre karar verir (md. 8/2).
- 7Tutanağı imzalatın ve ilan edin. Hangi adayın kaç oyla kazandığını gösteren tutanağı işveren veya vekili ile seçim görevlileri imzalar. Tutanak ve imzalı liste bir sonraki seçime kadar işyerinde saklanır (md. 10), seçilen temsilciler işyerinde ilan edilir (md. 4/5).
Katılım yarıdan bir fazlaya ulaşmazsa Tebliğe uygun bir seçim yapılmış olmaz ve Tebliğ bu durum için ayrı bir usul belirlemez. Uygulamada oylamayı yeniden planlamak, yine yeterli katılım olmazsa durumu tutanağa bağlayıp Kanunun 20. maddesindeki atama yoluna gitmek en savunulabilir yoldur.
Aday çıkmazsa çalışan temsilcisi nasıl atanır?
Yetkili sendikanın bulunmadığı bir işyerinde başvuru süresi boyunca aday çıkmazsa çalışan temsilcisini işveren atar (Tebliğ md. 8/6). Atama, Tebliğin 6. maddesindeki nitelikleri taşıyan çalışanlar arasından dengeli dağılım gözetilerek yapılır. Bu nitelikte çalışan yoksa işveren, çalışanlar arasından yeterli sayıda temsilcinin görev yapmasını sağlar.
Atanan temsilci de işyerinde ilan edilir (md. 4/5). Tebliğ atama yazısının biçimini belirlemez; aşağıdaki örnekte gerekçe, yetkiler ve tebellüğ imzası bir aradadır.
Görev süresi ve temsilcinin ayrılması
Seçim, sonuçları itibarıyla beş yıl geçerlidir (md. 8/2). Temsilci bu süre içinde herhangi bir nedenle görevden ayrılırsa önceki seçimde en fazla oyu alan sıradaki aday atanır (md. 8/3). Bu yüzden tutanakta seçilemeyen adayların oylarını da sırasıyla yazın. Beş yıllık geçerlilik seçim sonuçları için düzenlenmiştir; Tebliğ, atamayla görevlendirilen temsilci için ayrı bir süre yazmaz.
Sendika temsilcisi varsa ayrıca seçim yapılır mı?
Hayır. İşyerinde yetkili sendika varsa işyeri sendika temsilcileri aynı zamanda çalışan temsilcisi olarak görev yapar (6331 md. 20/5) ve bu kişilerde Tebliğin 6. maddesindeki nitelikler aranmaz. İşçi sendikalarında temsilcileri 6356 sayılı Kanunun 27. maddesine göre yetkili sendika atar. Tebliğdeki seçim usulü, yetkili sendikanın bulunmadığı işyerleri içindir.
6356 sayılı Kanun, sendikanın atayabileceği temsilci sayısını farklı belirler: örneğin 1.001-2.000 işçili işyerinde en çok 6, 2.000'den fazla işçide en çok 8 temsilci. Sayılar uyuşmadığında Tebliğin 8. maddesi uygulanır:
- Sendika temsilcisi azsa: Eksik kalan temsilcileri işveren dengeli dağılımı gözeterek görevlendirir. 300 çalışanlı bir işyerinde sendika iki temsilci atadıysa üçüncüyü işveren belirler.
- Sendika temsilcisi fazlaysa: İşveren, temsilcileri yetkili sendikanın önerisi doğrultusunda görevlendirir. 1.400 çalışanlı bir tesiste sendikanın 6 temsilcisinden önerilen 5'i çalışan temsilcisi olur.
- Birden fazla yetkili sendika: Farklı statüdeki çalışanlar için birden fazla yetkili sendika varsa (örneğin işçi ve kamu görevlisi sendikaları) temsilciler Tebliğdeki formülle oransal paylaştırılır (md. 8/5).
- Yetki değişirse: Sendika yetkisini kaybeder veya başka bir sendika yetkili ilan edilirse işveren otuz gün içinde temsilcilerin Tebliğe göre görev yapmasını sağlar (md. 8/8).
İki temsilcilik arasındaki önemli fark güvencededir. İşveren, işyeri sendika temsilcisinin iş sözleşmesini haklı bir neden olmadıkça ve nedeni yazılı olarak açık ve kesin biçimde belirtmedikçe feshedemez (6356 md. 24). Sendika temsilcisi olmayan çalışan temsilcisinin koruması ise 6331'in 20. maddesindeki, görevi nedeniyle haklarının kısıtlanamayacağı kuralına dayanır.
Çalışan temsilcisi İSG kurulunda ne yapar?
Elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde kurulan İSG kurulunda çalışan temsilcisi üyedir; birden fazla temsilci varsa kurulda baş temsilci yer alır. Temsilci kurulda çalışanların sorunlarını gündeme taşır, kararlarda oy kullanır ve gerektiğinde olağanüstü toplantı çağrısı yapabilir.
İSG kurulunun ne zaman zorunlu olduğunu ve nasıl kurulduğunu ayrı bir yazıda ele aldık. İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmeliğin temsilciyi doğrudan ilgilendiren kuralları şunlardır:
- Kurul üyesi temsilcinin yedeği de aynı usulle seçilir (md. 6/6).
- Kurul ayda en az bir kez toplanır; tehlikeli işyerlerinde iki ayda, az tehlikeli işyerlerinde üç ayda bir toplanmaya karar verebilir (md. 9/1-a).
- Ölümlü, uzuv kayıplı veya ağır iş kazalarında ve özel tedbir gerektiren önemli hallerde her üye kurulu olağanüstü toplantıya çağırabilir (md. 9/1-c).
- Toplantılar kural olarak çalışma saatlerinde yapılır ve geçen süre çalışma süresinden sayılır (md. 9/1-ç).
- Çalışmaktan kaçınma talebinde kurul acilen toplanır; karar çalışana ve çalışan temsilcisine yazılı olarak tebliğ edilir (md. 9/3).
Çalışan temsilcisine hangi eğitim verilmelidir?
6331 sayılı Kanunun 17. maddesi çalışan temsilcilerinin özel olarak eğitilmesini şart koşar. 2 Nisan 2026'da yürürlüğe giren yeni Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik de 20. maddesinde, temsilcilere görevlendirilecekleri konularla ilgili eğitim verileceğini düzenler. Temsilci ayrıca her çalışan gibi temel eğitimi de alır.
Tebliğin 11. maddesi bu eğitim için 15.05.2013 tarihli eski yönetmeliğe atıf yapar. O yönetmelik yeni düzenlemenin 27. maddesiyle yürürlükten kaldırıldığı için eğitimi yeni yönetmeliğe göre planlayın. Bakanlığın Nisan 2026 tarihli uygulama rehberi de temsilcilerin görevlerine ilişkin özel eğitim almak zorunda olduğunu belirtir.
Temel İSG eğitimi, işyerinin tehlike sınıfına göre en az 8, 12 veya 16 ders saatidir (yeni yönetmelik md. 13). İSG kurulu bulunan işyerlerinde temsilcinin özel eğitimi kurul üyeleriyle birlikte verilebilir (Tebliğ md. 11/2); kurul üyelerine verilecek eğitimin asgari konuları Kurullar Yönetmeliğinin 7. maddesinde sayılır.
Seçim tutanağı ve atama yazısı örneği
Aşağıdaki örnek, 180 çalışanlı ve üç vardiyalı bir ambalaj fabrikasında üç temsilcinin seçildiği oylamayı gösterir. Tutanağın düzenlenebilir Word sürümünü (Çalışan Temsilcisi Seçim Tutanağı Örneği) indirip kendi işyerinize uyarlayabilirsiniz; dosyanın ikinci sayfasında atama yazısı da yer alır.
Örnek seçim tutanağı
ÇALIŞAN TEMSİLCİSİ SEÇİM TUTANAĞI
- İşyeri unvanı ve SGK sicil no: [İşyeri unvanı], [sicil no]
- Toplam çalışan ve seçilecek temsilci: 180 çalışan, 3 temsilci
- Aday başvuru ilanı: 05.10.2026, son başvuru 12.10.2026
- Seçim tarihi ve yeri: 16.10.2026, yemekhane, her vardiya için ayrı oy saati
- Oylama usulü: Gizli oy, her seçmen bir aday işaretler
- Asgari katılım: 91 çalışan (yarıdan bir fazla)
- Oy kullanan: 152 çalışan; geçerli oy 148, geçersiz oy 4
| Sıra | Aday | Bölüm ve vardiya | Oy | Sonuç |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Aday A | Enjeksiyon, A vardiyası | 52 | Seçildi |
| 2 | Aday B | Depo ve sevkiyat | 41 | Seçildi |
| 3 | Aday C | Kalıphane, C vardiyası | 33 | Seçildi |
| 4 | Aday D | Bakım | 14 | Seçilmedi (1. sırada) |
| 5 | Aday E | Kalite kontrol | 8 | Seçilmedi (2. sırada) |
Sonuç: Gizli oylamaya 180 çalışandan 152'si katılmış, asgari katılım sağlanmıştır. En fazla oyu alan Aday A, Aday B ve Aday C çalışan temsilcisi seçilmiştir. Oy kullananların imzalı listesi tutanağa eklenmiştir.
İmzalar: İşveren vekili [ad soyad, imza]; Seçim görevlisi [ad soyad, imza]; Seçim görevlisi [ad soyad, imza]
Örnek atama yazısı
**Konu:** İş sağlığı ve güvenliği çalışan temsilcisi olarak görevlendirme Sayın [Ad Soyad], [Bölüm] 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 20. maddesi ve İş Sağlığı ve Güvenliği ile İlgili Çalışan Temsilcisinin Nitelikleri ve Seçilme Usul ve Esaslarına İlişkin Tebliğin 8. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca, [ilan tarihi] tarihinde başlayan aday başvuru süresinde aday çıkmadığından, dengeli dağılım gözetilerek işyerimizde çalışan temsilcisi olarak atanmış bulunmaktasınız. Bu görevle iş sağlığı ve güvenliği çalışmalarına katılma, çalışmaları izleme, tedbir alınmasını isteme ve öneride bulunma hakkına sahipsiniz. Görevinizi yürüttüğünüz için haklarınız kısıtlanamaz. Görev gereği öğrendiğiniz mesleki sırları ve çalışanlara ait özel bilgileri gizli tutmanız gerekir. Özel eğitiminiz [tarih] tarihine kadar verilecektir. İşveren veya işveren vekili: [Ad Soyad, imza, kaşe] Tebellüğ eden: [Ad Soyad, tarih, imza]
Temsilci dosyanızı denetime hazır tutun
Çalışan sayınız 50'den 51'e çıktığında ikinci temsilci zorunlu hale gelir; sayıyı her işe alım döneminde kontrol edin. Seçim ilanı, tutanak, imzalı liste, atama yazısı ve eğitim kayıtlarını denetimde ibraz edebileceğiniz tek dosyada saklayın. Temsilcileriniz ve çalışanlarınız için eğitim planı oluşturmak isterseniz Asya Akademi ile iletişime geçebilirsiniz.
Kaynaklar
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
- İş Sağlığı ve Güvenliği ile İlgili Çalışan Temsilcisinin Nitelikleri ve Seçilme Usul ve Esaslarına İlişkin Tebliğ
- İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik
- Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete, 02.04.2026, Sayı 33212)
İlgili eğitimler ve sayfalar
Sıkça sorulan sorular
6331 sayılı Kanun kapsamında iki veya daha fazla çalışanı olan işyerlerinde işveren, 20. maddedeki sayıda temsilci görevlendirmek zorundadır. Yetkili sendika yoksa temel yöntem seçimdir, seçimle belirlenemezse atama yapılır. Bu yükümlülüğe uymayan işverene Kanunun 26. maddesi uyarınca idari para cezası uygulanır ve tutar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir.
Kanundaki tablo iki çalışandan başlar, bu nedenle tek çalışanlı işyeri için bir temsilci sayısı belirlenmemiştir. İkinci çalışanla birlikte işyeri 2-50 kademesine girer ve bir çalışan temsilcisi görevlendirilmesi gerekir.
Tebliğin 6. maddesi adayın işyerinin tam süreli daimi çalışanı olmasını şart koştuğu için kısmi süreli çalışan kural olarak aday olamaz. Belirli süreli veya geçici işlerde bu şart aranmaz. Nitelikleri taşıyan hiç çalışan yoksa işveren temsilciyi çalışanlar arasından atar.
Sıradaki aday bulunduğu sürece gerekmez. Tebliğin 8. maddesine göre temsilci herhangi bir nedenle görevden ayrılırsa önceki seçimde en fazla oyu alan sıradaki aday atanır. Bu yüzden seçim tutanağına seçilemeyen adayların oylarını da sırasıyla yazın.
Görevini yürüttüğü için temsilcinin hakları kısıtlanamaz (6331 md. 20/4), bu nedenle temsilcilik faaliyeti gerekçesiyle işten çıkarılması bu kurala aykırıdır. Sendika temsilcilerine 6356 sayılı Kanunun 24. maddesiyle tanınan özel fesih güvencesi ise çalışan temsilcisi için ayrıca düzenlenmemiştir. Temsilci aynı zamanda işyeri sendika temsilcisiyse bu güvenceden de yararlanır. Görevle ilgisi olmayan nedenlerle yapılan fesihlerde ise genel iş hukuku kuralları uygulanır.
Tebliğde Bakanlığa bildirim yükümlülüğü yer almaz. İşveren seçilen veya atanan temsilcileri işyerinde ilan eder, seçim tutanağını ve oy kullananların imzalı listesini bir sonraki seçime kadar işyerinde saklar. Denetimde ibraz edebilmek için bu belgeleri atama yazısı ve eğitim kayıtlarıyla birlikte tek dosyada tutun.
